Кугыжаныш Дума кокымшо лудмаште шке кумылын пенсийым погымаш тӧртыкпроектым (добровольное пенсионное накопление законопроектым) сайлан шотлен. Проект дене келшен, пашаеҥ идалыклан 2 тӱжем теҥгем пенсийын погымо ужашышкыже ойыраш тӱҥалеш гын, кугыжаныш кажне тӱжемлан эше ик тӱжемым ешара. Но ты годым идалыклан 12 тӱжем деч шуко лийшаш огыл. Паша ыштыше пенсионер-влак ушнат гын, кажне тӱжемлан кугыжаныш 4 тӱжемым ешара. Ты годым идалыклан 48 тӱжем гыч шуко лийшаш огыл. Тиде проект 10 ий жапыште пашам ышташ тӱҥалеш. Ты годым пашаеҥ-влак пашапуышылан але Пенсий фондышко йодмашым возышаш улыт. Юл кундемын 8 регионжо ик ойыш шуыныт. Чуваш, Одо, Татарий, Пошкырт, Киров, Саратовск, Ульяновск кундем-влак коклаште автотранспорт дене пассажир-влакым коштыктымо шотышто меморандумыш кидпалым пыштеныт. Пеҥгыдемдыме документ дене келшен /правил почеш/ тора корнышко кугыжаныш стандарт дене келшен, автобус-влак лекшаш улыт. Тыге илыш гыч газель автомашина-влак йоршын лектыт. Тыгак тора корныш тарваныше авотранспорт-влак регионлаште пеҥгыдемдыме рейс расписаний почеш гына корныш тарванышаш улыт. Тидын нерген автотранспорт ведомстве палдара.
Тоннат пеле шӧр продукцийым предприятий ыштымаш деч кораҥдыме. Эпидемиолог-влак тергымаш пашам эртареныт. 7 прдриятийым тергымек, 7 административ пудыртымаш пашам почмо. Шӧр ыштымаште санитар-техник нормо деч кораҥмым палемдыме. Да 30 пробым налме гыч 7% шӧр продукцийже микробиологий показатель йодмаш дене огеш келше. Пудыртымашлан предприятий вуйлатыше-влаклан 10 тӱжем штрафым тӱлаш верештеш. Тидын нерген Роспотребнадзор Виктемын пресс-службыжо увертарен.
Корным тӧрлымӧ йӧдышым Россий Виктер каҥашпогынышто каҥашаш палемден. А тиде кечылаште тыгай цифрым увертарыме. 2008 ий гыч 2010 ийлан корным ыштымашке оксам кок пачаш, а 2012 ийыште кум пачаш шукырак колташ. Тыге, 2012 ийыште гына тидлан 536 миллиард теҥгем кучылташ палемдалтеш. Тидат веле огыл, кугыжаныш тудым кучымашке ешартыш ресурсыим ушаш палемда.
Тамак ваштареш кучедалмаш. Тыгай шонымашке мемнан кундемна толын шуын. Лишыл 3-5 ий жапыште Тамаклан рекламым чараш палемдат. А ик пачкыште улшо тамак 30-50%-ым гына айлышаш. Тыгак «куштылго», да «пушкыдо» манын возымыым кораҥдаш палемдыме. А 5 ий гыч тамаклан ак да налог кӱза. Тидын нерген Тӱнямбал Тазалык аралтыш организаций увертара.
Аня Левагина
Увер йогын (mp3)