Юл кундем федерал округ Президент полпредын кӱштымыж дене келшен Марий Эл Республик федерал инспекторым Алексей Чепайкиным паша верже деч кораҥденыт. Тидыже Алекскй Чепайкинын вес пашаш кайымыж дене кылдалтын. Федерал инспектор паша верыш у кандидатурым тылзе эртымек кычалаш тӱҥалыт. Тидыже Дмитрий Медведевын Президент постыш шогалмекыже лиеш. Тидын нерген тӱҥ федерал инспектор аппаратыште увертареныт. Алексей Чепайкин федерал инспектор пашам 2001 ий август тылзе гыч шуктен толын. Марий Элын тӧртыкшӧ (законжо) федерал закон дене келшен огеш тол. Тидын нерген Юл кундем федерал округ Юстиций Министерстве Виктем вуйлатыше Владимир Татарчук шке докладыштыже палемден. 2007 ийыште Марий Элыште федерал тӧртык дене келшыдыме 23 актым палемдыме. А тений 34 актым. Тачысе кечылан Юл кундем федерал округышто 33 тӱжем пашам ыштыше акт уло. Тылзе еда юстиций пашаеҥ-влак 5 000 экспертизым эртарат. Тышечын 1000 округ кӧрыгштӧ, да 50 утлаже Марий Эл Республик кӧргыштӧ улеш. Владимир Татарчук тӱткытым мланде тӧртыкшотлан (земельное законодательствылан) ойырен. Тыгак муниципал тӧртыкшот йодышымат нӧлталын. Да «Ончылно кугу, иквереш ыштыме паша вуча», манын шке докладшым иктешлен.
Марий таможньыште у вуйлатыше. Ынде таможньо вуйлатыше пашам 43 ияш Александр Крицкий шуктен шогаш тӱҥалеш. Тудо 17 ий таможне органыште пашам ыштен. Александр Крицкийын паша корныжо Краснодар таможньо груз отдел инспектор гыч тӱҥалын да Юл кундем таможньо виктемын тергыме пашам эртарыме службо вуйлатыше марте шуын.
Йоча садыш коштшо икшыве-влак шукем толыт. Тыгай иктешлымашке Маристат специалист-влак шуыныт. Марий Элыште йоча садыш коштшо-влакын показательже 1,6%-лан кугемын. Мутлан, кодшо ийын 1 ий гыч 6 ий марте йочасадыш коштшо икшывым 68,7% палемдыме. 2006 ийыште – 67,1%. 2007 ийым ончымаште республик мучко 246 йочасад пашам ыштен, тышечын 131 – олаште да 115 – ялыште лийын. Тыгак таза йоча деч кап-кыл да уш-акыл вияҥмаште кодшо йоча-влаклан посна тӧнеж да группо пашам ыштеныт. Тыгай тӧнежыште 2007 ийыште 2084 йоча лийын, 2006 ийыште - 2164.
Марий Элысе студент-влак Российысе «сандалыкын рӱдолажым», але рушлаже Звёздный городокым ужарташ тӱҥалыт. Тыгай йодмашым Марий Кугыжаныш технике университетысе «Сад, парк да ландшафтан чоҥымаш» факультетын студентше-влак налыныт. Вузысо пресс-службын палемдымыж почеш, тиде пашам шуктымо амалже теве могай лийын. Ӱмаште университет студент-влак Моско олаште пеледыш да ландшафт сӧрастарымаш дене проект конкурсышто шке вийыштым тергеныт. Тиде конкурс Россий кӱкшытыштӧ икымше гана эртаралтын. Тушто Марий Элысе студент-влак кумшо верым налыныт. Палемдыман, Техник университетысе ӱдыр-рвезе-влакын тидын шотышто паша шыныкышт уло. Нуно шке жапыштыже Новочебоксарск оласе йоча эмлымвер воктенысе скверым, Юл эҥер серым, у паркым сӧрастареныт.
Сеҥымаш кечылан пӧлеклалтын Йошкар-Олаште фото ончер почылтын. «Долина памяти – долина Славы» тыгай лӱм дене Республикысе сӱретсымыктыш тоштерыште ончер пашам ышташ тӱҥалын. Тыште тӱҥ шотышто Марий кугыжаныш технике университетын кычалше отрядын фото пашаштым, видеосюжетыштым калык ончыко луктыт. Каласаш кӱлеш, кычалше отрядым 5 ий ончыч Петр Бусыгинын темлымыж почеш технике университет пелен чумыреныт. Тиде отряд дене пырля Дмитрий Шипуновын «Демос» отрядше Кугу Отечественный сарын тале кучедалмаш кайыме верлаште лийыныт. Тиде Новгорд, Смоленск да Мурманск кундемлаште университет студент-влак тӱжем дене совет салтак да командир-влакын тойымо верыштым шымленыт. Лач тидн шымлымаш гыч кондымо ӱзгар, фото да видеопаша-влакым ончерыште луктыныт.
Аня Левагина
Увер йогын (mp3)