«Дружба» стадионым уэмден шуктымылан 30 кече кодын. Тыгай кӱштымашым чоҥышо-влаклан Марий Эл республикын президентше пуэн. Стадион кӧргыштӧ, тӱҥ шонымаште, пашам шуктымо. Кызыт чоҥышо-влак стадион пасу да трибуно дене кылдалтше пашам шуктен толыт. Палемдыде огеш лий, стадионышто ончаш толшо-влаклан 12 тӱжем марте верым шукемдыме. Спортсмен-влакын результатышт 2 таблошто кояш тӱҥалеш. Таблон кугытшо 4 да 8 метр лиеш. Каласаш кӱлеш, стадион коргыштӧ куржталашлан корно, футбол дене модашлан пасу, кеҥеж модмаш годым ӱчашымашым эртарашлан лӱмын ойырымо вер, тыгак ий да теннис полат-влак лийын. Ушештарена, уэмдыме «Келшымаш» стадионын почмашыже 24 июньышто лиеш.

Кеҥеж пагытыште вӱд воктене каныме жап 9 арня шуйнаш тӱҥалеш. Тидын нерген пунчалым Йошкар-Олан мэрже Олег Войнов пеҥгыдемден. Пунчал дене келшен, 9 июнь гыч 10 август марте йӱштылаш пураш лиеш. Ончычсо семынак ола кумдыкышто йӱштылаш пураш келыштарыме вер икте лиеш. Тиде Изи Какшан эҥерын тӱҥ ужашыштыже. Кучем тыгак йӱштылаш пураш лийдыме верым палемден. Тиде мутлан, Тумо ото, «Электрон» стадион, Константинов лӱмеш руш академический драм театр да тыгак Изи Какшан эҥерын плотинаштыже да Пуял кумдыкышто. Тӱҥ каныме вер 9 шагат эр гыч 7 шагат кас марте пашам ышташ тӱҥалеш. Палемдыман, каныме верыште эрыктыме пашам суткаште 2 гана шукташ тӱҥалыт, паша кече деч ончыч да кастене. Ончык пурен игечым эскерыше-влакын ойлымышт почеш, йӱштылмӧ жап шумылан 30 градусан шокшо игече шогаш тӱҥалеш.

Пазарыште пакча саскалан ак кӱзен. Тыгай иктешлымашке Маристатын специалистше-влак шуыныт. Тылзе жапыште кочык йӧрвар сатулан ак 2,4% кузен, а моло сатулан - 3,4%. 20% ак ковышталан кузен, вара ак кӱзымӧ шот дене кешыр, муно, нӧшмӧ ӱй каят. А теве кияр дене кылмыктыме коллан ак мӧҥгешла, шулдештын. Кеҥеж толмо дене, ӱдырамаш ӱмбал вургемлан ак 14% кӱзен, тыгак кроссовко, пӧръеҥ ӱмбал вургемлан да спорт вургемлан ак кугемым палемдыме.

Марий кундемысе самырык-влак нерген пагалымаш дене ойлат. Шукерте огыл Петрозаводск олаште «Финн-угор самырык тукым тачысе саманыште» лӱман регион-влак кокласе семинар эртен. Тушко тӱрлӧ финн-угор организацийла гыч 100 наре ӱдыр ден рвезе погынен. Семинар кышкарыште МАФУН-ын черетан погынымашыже эртен. Тыгак самырык-влак йыргешке ӱстел йыр погыненыт да пӱсӧ йодыш-влакым каҥашеныт. Тушечын иктыже – финн-угор калык-влаклан компьютер программым келыштараш. Тидын шотышто семинарын участникше-влак компьютер программыш марий буква-влакым пуртымо шотышто серышым возымо пашам сайлан шотленыт.

Марий Элын энергетикше-влак электрооборудований дене пашам ыштыме годым шекланаш кӱштат. «Мариэнергын» филиалыштыже туткар лийме деч аралалтме программым шуктен толмо паша тӱҥалын. Тидын нерген организацийын пресс-службыжо палдарен. Программын тӱҥ пашаже – тиде калык марте электровийым моштен кучылтдымашын вийже могай палемдаш да тиде куш намен шукта палдараш. Кугу тӱткытым йоча-влаклан ойыраш тӱҥалыт. Тунемме тӧнежлаште да тӱшка коштмо верлаште тидын нерген палдарыше листок-влакым пыжыктыме лиеш. Тыгак школлаште электровийым кучылмо годым лӱдыкшыдымылыкым эскерыме шотышто кутырмаш-влакым эртараш тӱҥалыт. Энергетик-влакын палдарымышт почеш, йоча-влаклан тыгак «Элетровий деч шеклане!» сӱретым ямдылыме конкурсым увертарыме.

Ага тылзын 14-15 кечыштыже 21 №-ан Йошкар-Оласе кыдалаш школышто «Лӱдыкшыдымылык школ» ӱчашымаш-слёт эрташ тӱҥалеш. Марий Эл Республикын туныктыш Виктерын пресс-службын увертарымыж почеш, тиде слётышко лияшлан 20 тунемме тӧнеж йодмашым пуэн. Конкурсысо тергымаш-влак колаште – газ саркурал гыч (оружий гыч) лӱйкалмаш, пожар эстафете тыгак кычалме да утарыме паша-влакат лийыт. Тыгак тунемше-влакын икымше полышым пуэн моштымыштым практикыште тергаш тӱҥалыт. Тидланже тений икымше гана лӱмын ямдылыме «Гоша» муляжым кучылташ тӱҥалыт. Ончыл верышке лекше команде-влакым кубок, диплом да шергакан пӧлек дене палемдат. Сеҥыше-влаклан республик кӱкшытыштӧ эрыше слёт-таҥасымашке путёвкым кучыктат.

Марий Элысе эҥер-влак эпидемиолог-влакын тӱткытыштышт улыт. Роспотребнадзор Виктемын палдарымыж почеш, ий еда 60 эҥерын мониторингжым эртарат. Тергыме деч вара специалист-влак тыгай иктешлымашке шуыныт: эҥер-влакын санитар-химий показательже начаремын. Кундемна мучко лавыран эҥер-влакым, тӱҥ шотышто, Оршанке, Медведево, Морко да Мари-Турек районлаште палемдыме. Тиде районлаште кажне нылымше тергымашлан налме пробо нормо деч кораҥмым ончыкта. Вӱд лавыргымын ик тӱҥ амалже, ончычсо семынак, канализаций эрыктыме вер-влакын (очистительный сооружений-влакын) кӱлеш семын пашам шуктыдымышт. Тыгай вер-влакын паша ыштымыштым иктешлымек, каласаш лиеш, канализаций эрыктыме верлаште вӱдым эрыктыме процесс начарын эрта. Ты годымак, тергымаш пашам лушкыдын шуктат. Да пашам ышташлан кӱлеш оборудований-влак тоштемыныт.

Аня Левагина

Увер йогын (mp3)