Шокшо салам марий калыклан, поснак нунылан, кӧ яра жапым, але канышым, йӱд клублаште эртараш йӧрата!!! Тендан дене угыч мый, Рауль Гарифулин улам.

Ятыр толкыным ме тендан дене лончылен налынна, эше шукырак йоҥгалтарыде кодын. Садланак кӧра, таче мый у толкын дене тендым палдараш вашкем.

Тыгеракын – «Спид гараж» семтолкын.
Тиде толкын «Гараж техно» толкын негызеш шочын, но тидын годымак шке писылыкше дене, да эреак иктымак угыч йоҥгалтарыме дене ойыртемалтын. «Ту степ гараж», (ушештараш вашкем, чыла толкын, эше изи толкын-влаклан шелалтеш) Лондонысо клуб-влакым 1996шо ийыште савырен. Да вигак самырыкеҥ-влакын чоныштым алгаштарен, тиде гына огыл, эше ӱмбачше, верысе радиостанцийласе хит-парадлаште кӱшыл верлам айлаш тӱҥалын. Спид гараж толкын толмо дене, Джангл, Драм анд Бэйс толкын-влак, вигак ӱмылешыже йомыч. Мут толмашеш, нунат тунам кумдан чапланыше толкын лийыныт.

Паладарыде кодаш огеш лий, ты толкын шуко лӱм дене вияҥын, нунын кокла гыч: Спид Гараж, Андеграунд Гараж, тыгак Ту Степ Гараж.

Амерыкысе музыканче–влак, вигак, толкынын кӱшыл верлаште лиймым ужыныт, да пеш куштылгын ты толкын деке кусненыт. Поснак, палемден кодем, нунын кокла гыч: Todd Edwards, Armand Van Helden тыгак Romanthony.
Да мучашлан, ик-мыняр пример...

Марий Эл Президентым Леонид Маркеловым 5-ше финно-угор калыкын тӱнямбал конгрессын оргкомитетышке пуртеныт. Тидын нерген кӱштымашым Виктор Зубков пеҥгыдемден. Тылеч посна Карел, Коми, Мордва, Перьм кундемын вуйлатышышт лийыт. Оргкомитет вуйлатышылан регион-влак вияҥме шотышто министрым Дмитрий Козакым палемдыме. А алмаштышыже Югры Виктер вуйлатыше Александр Филипенко лиеш. Тидын нерген «Росбалт» сайт увертара. Ушештарена, 28 гыч 30 июнь марте Ханты-Мансийск олаште 5-ше финно-угор калыкын тӱнямбал конгрессше эрташ тӱҥалеш. Но тиде форум марте Марий Элыште ик кугу событий лиеш. Тиде 16-19 апрельыште Марий калыкын черетан 8-ше марий погынжо. Тышке Россий Федерацийын регионжо гыч, Эстоний, СНГ кундем гыч делегат-влак толыт.

Вӱдшор тылзын 3-шо декадыште кундемна мучко автотранспопрт-влак кеҥеж жапыш куснат. Тидын нерген Йошкар-Оласе автовокзал да автостанций вуйлатыше Виктор Цапаев палемден. Тӱҥ шотышто апрель тылзын 20 кечыж гыч расписаний яллашке кудалыштше автотранспортлан вашталтеш. Лач тыгодым корныш лекше-влак 2 пачаш шукемыт. А кундем коклашке кудалыштше автотрансопрт-влакын расписанийыште кугу вашталташ огеш лий. Эртыше каныш кечылаште сад-пакчаш кудалыштше автотранспорт-влак рейсыш лектыныт. Тидыже кукшо игече шогымо дене кылдалтын.

Икымше классыш кайыше-влакын чотыш огеш вашталт. Туныктыш Виктер тергымашым эртармек, тений шыжым Йошкар-Ола мучко школышко икымше гана 1878 йоча кайымым палемден. Палемдыме цифре эше вашталташ тӱҥалеш. Тиде класс-влакыш йочам чумырымо паша август тылзе марте кайыме дене кылдалтеш. Да мыняр йоча 1 классыш кая – 1 сенябрьыште веле пале лиеш. А ӱмашсе цифрым ончаш гын, 1 классыш 1800 икшыве тунемаш каен. Но тунемме идалыкын 3-шо чырыкшылан тунемше-влакын чотышт 1889 марте вашталтын...

9 апрельлан шӱдыр-влак мом сӧрат?

Шорык. Тиде кечын шукырак вийым погаш тыршыза. Пашаш каяш ямдылалтса.

Презе. Суртыштыда йытырайыме пашам шуктыза. Ынде шуко погынен докан.

Йыгыр. Шке шонымашланда ида ӱшане. Уке гын, ондалымашке логалыда.

Рак. Вийдам ида йомдаре, шкенадм кидыште кучаш тыршыза.

Лев. Ончыч ыштыме пашаштыда кызыт гына лектыш шижалтеш. Но могай…?

Ӱдыр. Те кокытеланаш тҥҥалыда. Садлан чытышырак лийза.

Виса. Каналтыза, вийым погыза. А туманлымаш лектеш гын, йылмыдам кучыза. Уке гын, весым сырыктеда гына.

Скорпион. Кугырак-влак, родо-тукымда дене поро мутланымашке огыда шу. Садлан киддам лупшалза да шке семында каласыза: чыла сай лиеш.

Пикшызе. Илышыштыда ала-могай кугу вашталтышым вучыза. Уда койышдам огыда ончыктыл гын, шонен пыштымышкыда шуыда.
...

Марий кундемын тале писательже, фольклористше, кусарышыже, этнографше, библиографше - тиде Ялкаев Яныш Ялкаевич. Эреак вияҥ толшо пашаже тӱрлӧ шӧрынан. Шочмо сылнымутнам кумылым савырыше ятыр произведений дене пойдарен. Тыгакак литератур шымлыме пашажат ушнен толын. Яныш Ялкайн журналист, кусарыше семынат тыршен. А ты гана Я.Ялкайнын калык ойпогым шымлыме пашажым ончен лектына. Я.Ялкайн, Пошкырт Эл, Мишкан районысо Чорай ялысе йорло кресаньык ешыште шочшо, самырыкнекак шуко оҥай мурым колын, лывырге ушешыже кодын. Уста еҥ-влакын сылнын муралтен колтымыштым ончыклык шанчыеҥ куанен колыштын, чон кумылжым порсынлен.

1920-24-ше ийлаште Бирск оласе педтехникумышто тунемме жапыште у шинчымашым почаш шонышо самырык ушыштыжо у йыжыҥ лийын. Келге шинчымашым погымо дене пырля тӱрлӧ велысе тунемше-влак деч ятыр оҥай калык мурым возен налын.

1927 ийыште Я.Ялкайн М.В.Ломоносов лӱмеш Москвасе университетын студент ешышкыже ушна. 1930 ийыште кеҥежым П.И.Чайковский лӱмеш Москвасе консерваторийыште лиеш. Шонымо пашам кумылаҥден, шуйкалыде ыштен моштышо рвезе муро сборникым ямдылаш пижын. 1933 ийыште тӱҥалме паша шукталтын, руш йылме дене савыкташ ямдылыме лийын. Сборникыш тӱрлӧ кундемысе 600 марий мурым, такмакым чумырымо улмаш. Кумлымшо ийла мучашысе тургыман неле жапыште Я.Ялкайнын ямдылыме муро-влак сборникше савыкталтде кодын. Марла йоҥгалтше мурсаскажымат мумо огыл. Автор курым-курым дене вияҥ толшо ойпогым шергакан уш-акыл, шӱм-чон поянлык семын аклен. Тудым возен налме, шымлыме паша утларак вияҥ, ушнен толжо манын шонен. Лач тиде амал денак фольклористын икмыняр лончылымо пашаже шочын. Теве шымлышын «У корнышко» статьяже ончыклык пашам рашемдыше лийын. Я.Ялкайн шочмо мурынам руш йылмышке кусарыме нергенат йодышым жапыштыже тарватен. Варажым тиде кӱлешан паша эркын вияҥаш тӱҥалын. Фольклористын тургыжланен каласыме шомакше икмыняр-гынат кусарыме пашам умбакыжат вияҥдаш полшен.
...